Rynek szkoleń dla dorosłych wyraźnie się zmienia. Jeszcze kilka lat temu rozwój zawodowy często kojarzył się z kilkudniowym kursem, wyjazdem szkoleniowym albo rozbudowanym programem realizowanym przez wiele tygodni. Dziś coraz większe znaczenie mają krótsze i bardziej elastyczne formy nauki, które można łatwo dopasować do obowiązków zawodowych. Pracownik chce zdobyć konkretną umiejętność, najlepiej szybko i w taki sposób, aby niemal od razu wykorzystać ją w swojej pracy.
Dane OECD dobrze pokazują skalę tej zmiany. Aż 42% pozaformalnych aktywności edukacyjnych związanych z pracą trwa nie dłużej niż jeden dzień, a kolejne 40% mieści się w przedziale od jednego dnia do tygodnia. Oznacza to, że ponad 80% takich form rozwoju ma relatywnie krótki charakter. Tylko niewielka część trwa kilka tygodni lub dłużej.
Nie oznacza to jeszcze końca długich kursów. Pokazuje jednak, że osoby dorosłe uczą się dziś inaczej niż kiedyś, a czas staje się jednym z najważniejszych czynników wpływających na wybór szkolenia.
Pracownik nie zawsze potrzebuje całego kursu
Jednym z najważniejszych powodów rosnącego zainteresowania krótkimi szkoleniami jest bardzo praktyczne podejście do rozwoju zawodowego. Osoba pracująca często nie chce zdobywać szerokiej wiedzy teoretycznej z całej dziedziny. Potrzebuje rozwiązania konkretnego problemu.
Księgowy może chcieć poznać najnowsze zmiany podatkowe. Specjalista HR może potrzebować aktualizacji wiedzy dotyczącej prawa pracy. Pracownik biurowy może nauczyć się korzystania z tabel przestawnych w Excelu, a właściciel małej firmy może potrzebować kilkugodzinnego szkolenia z wykorzystania narzędzi AI.
W takich sytuacjach kilkudniowy kurs bywa po prostu zbyt rozbudowany. Znacznie bardziej atrakcyjny staje się webinar, jednodniowy warsztat albo kilka krótkich modułów poświęconych dokładnie temu zagadnieniu, którego uczestnik aktualnie potrzebuje.
Czas stał się jednym z najważniejszych kosztów szkolenia
Cena szkolenia to nie jedyny koszt ponoszony przez uczestnika lub pracodawcę. Równie ważny jest czas.
Dwudniowe szkolenie stacjonarne może w praktyce oznaczać konieczność dojazdu, czasem noclegu, reorganizacji obowiązków i przekazania części zadań współpracownikom. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą dochodzi jeszcze utracony czas, który mógłby zostać przeznaczony na klientów lub realizację zleceń.
Krótki webinar albo kilkugodzinny kurs online znacząco ogranicza te bariery. Można uczestniczyć w nim bez wyjazdu, a często także bez większych zmian w harmonogramie dnia. Z tego powodu elastyczność staje się jednym z najważniejszych elementów współczesnej oferty szkoleniowej.
Krótkie szkolenie nie musi być mniej wartościowe
Naturalne może wydawać się założenie, że im dłużej trwa szkolenie, tym więcej uczestnik z niego wyniesie. Dane OECD pokazują jednak, że zależność ta nie jest tak oczywista.
W analizach dotyczących pozaformalnego kształcenia zawodowego nie stwierdzono wyraźnej przewagi długich kursów nad krótszymi formami pod względem korzyści związanych z uczestnictwem. Kluczowe znaczenie może mieć nie sama liczba godzin, ale jakość programu, poziom dopasowania do potrzeb uczestnika oraz możliwość wykorzystania zdobytej wiedzy.
Dobrze zaplanowany jednodniowy warsztat poświęcony konkretnemu problemowi może więc przynieść większą wartość niż kilkudniowe szkolenie, którego połowa programu nie jest uczestnikowi potrzebna.
To szczególnie ważne w zawodach, w których wiedza szybko się zmienia. Przepisy, technologie, narzędzia informatyczne i procesy biznesowe wymagają częstych aktualizacji. W takich przypadkach krótkie szkolenia pozwalają uzupełniać kompetencje bez konieczności każdorazowego uczestniczenia w rozbudowanym kursie.
Microlearning – wiedza podawana w małych porcjach
Jednym z najlepiej widocznych przejawów tego trendu jest microlearning. Polega on na dzieleniu materiału na niewielkie części, z których każda dotyczy jednego konkretnego zagadnienia.
Zamiast trzygodzinnego wykładu uczestnik może otrzymać serię krótkich materiałów. Jeden moduł może wyjaśniać pojedynczą funkcję programu, drugi pokazywać konkretną procedurę, a trzeci kończyć się krótkim ćwiczeniem lub quizem.
Microlearning może przyjmować różne formy:
krótkich filmów instruktażowych,
kilkunastominutowych lekcji,
quizów i ćwiczeń,
krótkich modułów e-learningowych,
materiałów dostępnych na telefonie,
instrukcji wykorzystywanych bezpośrednio podczas pracy.
Taka forma dobrze sprawdza się tam, gdzie uczestnik nie musi od razu opanować całej dziedziny. Może uczyć się etapami, dokładnie wtedy, gdy dana wiedza jest mu potrzebna.
Webinary stały się naturalną częścią rynku szkoleń
Do zmiany sposobu nauki dorosłych bardzo mocno przyczynił się rozwój webinarów i szkoleń online. Dla wielu uczestników przestały być one rozwiązaniem zastępczym wobec zajęć stacjonarnych, a stały się pełnoprawną formą zdobywania wiedzy.
Webinar szczególnie dobrze sprawdza się w przypadku tematów wymagających częstych aktualizacji. Dotyczy to prawa, podatków, księgowości, kadr i płac, cyberbezpieczeństwa czy nowych narzędzi cyfrowych.
Przykładowo specjalista księgowy nie musi uczestniczyć co kilka miesięcy w rozbudowanym kursie dotyczącym całej rachunkowości. Może wziąć udział w dwugodzinnym szkoleniu poświęconym konkretnej zmianie w przepisach.
Podobnie osoba korzystająca na co dzień z programu Excel może wybrać osobny warsztat dotyczący Power Query, automatyzacji raportów czy tabel przestawnych zamiast ponownie przechodzić przez cały kurs od poziomu podstawowego.
Nauka online dodatkowo zmniejsza barierę wejścia
Znaczenie krótszych szkoleń rośnie razem z popularnością nauki online. Według danych OECD znacząca część pozaformalnej edukacji dorosłych odbywa się obecnie całkowicie zdalnie albo w modelu mieszanym.
Dla uczestnika oznacza to przede wszystkim większą dostępność. Nie musi szukać szkolenia w swoim mieście, organizować wyjazdu ani ponosić kosztów transportu i noclegu. Może wybrać kurs prowadzony przez eksperta znajdującego się setki kilometrów dalej.
Ma to szczególne znaczenie dla osób mieszkających poza największymi miastami. Rozwój szkoleń online sprawił, że dostęp do specjalistycznej wiedzy nie zależy już w takim stopniu od lokalizacji.
Jednocześnie szkolenia stacjonarne nie tracą całkowicie znaczenia. Nadal są szczególnie przydatne tam, gdzie ważne są ćwiczenia praktyczne, praca w grupach, networking czy bezpośredni kontakt z trenerem.
Zamiast jednego kursu – kilka wyspecjalizowanych modułów
Zmienia się również sposób budowania całych ścieżek edukacyjnych.
Tradycyjny model zakładał zapisanie się na jeden rozbudowany kurs. Uczestnik realizował cały program, nawet jeżeli część materiału już znał lub nie była mu bezpośrednio potrzebna.
Coraz częściej zamiast tego pojawia się model modułowy.
Przykładowa ścieżka rozwoju kompetencji związanych z analizą danych może wyglądać tak:
Moduł | Przykładowy zakres |
|---|---|
Excel – poziom średnio zaawansowany | funkcje, formuły, analiza danych |
Tabele przestawne | raportowanie i zestawienia |
Power Query | importowanie i porządkowanie danych |
Power BI – podstawy | wizualizacja danych |
Power BI – dashboardy | budowanie raportów zarządczych |
Każdy moduł może funkcjonować jako osobne szkolenie. Uczestnik wybiera więc tylko te elementy, których aktualnie potrzebuje, a później może stopniowo rozszerzać swoje kompetencje.
Taki model dobrze wpisuje się także w rozwój mikropoświadczeń, czyli formalnego potwierdzania niewielkich, konkretnych zestawów umiejętności.
Krótkie szkolenia dobrze odpowiadają na szybkie zmiany technologiczne
Tempo zmian w wielu zawodach dodatkowo wzmacnia znaczenie krótkich form nauki.
Dobrym przykładem jest sztuczna inteligencja. Narzędzia wykorzystywane w firmach potrafią zmienić się w ciągu kilku miesięcy. Program długiego kursu przygotowany rok wcześniej może więc częściowo stracić aktualność jeszcze przed zakończeniem kolejnej edycji.
Znacznie łatwiej aktualizować krótkie szkolenia dotyczące pojedynczych narzędzi lub zastosowań. Dzięki temu uczestnik może nauczyć się konkretnej funkcji wtedy, gdy zaczyna jej potrzebować.
Podobnie jest w marketingu internetowym, cyberbezpieczeństwie, prawie podatkowym czy obsłudze specjalistycznych programów.
Kiedy krótkie szkolenie jest dobrym wyborem?
Krótkie formy nauki najlepiej sprawdzają się wtedy, gdy uczestnik posiada już podstawową wiedzę i chce ją uzupełnić lub zaktualizować.
Może to być dobre rozwiązanie, gdy celem jest:
poznanie nowej funkcji programu,
aktualizacja wiedzy po zmianie przepisów,
rozwinięcie jednej konkretnej kompetencji,
poznanie nowego narzędzia,
rozwiązanie konkretnego problemu zawodowego,
szybkie przygotowanie pracowników do zmiany procedury,
odświeżenie wcześniej zdobytej wiedzy.
W takich przypadkach rozbudowany kurs może być po prostu niepotrzebny.
Kiedy dłuższy kurs nadal ma przewagę?
Trend krótkiej nauki nie oznacza, że kilkutygodniowe lub kilkumiesięczne szkolenia przestaną istnieć.
Są obszary, w których zdobycie kompetencji wymaga czasu, ćwiczeń i systematycznej pracy. Osoba rozpoczynająca naukę księgowości, programowania, zarządzania projektami czy analizy danych potrzebuje znacznie szerszych podstaw niż uczestnik, który chce jedynie uzupełnić jedną umiejętność.
Dłuższy kurs będzie więc lepszym wyborem, gdy celem jest:
zdobycie nowych kwalifikacji zawodowych,
przebranżowienie,
opanowanie rozbudowanego systemu lub narzędzia,
rozwinięcie kompetencji wymagających wielu ćwiczeń,
przygotowanie do egzaminu lub certyfikacji.
Najbardziej prawdopodobnym kierunkiem rozwoju rynku nie jest zatem całkowite zastąpienie długich kursów krótkimi szkoleniami. Bardziej realne jest współistnienie obu modeli.
Rynek szkoleń przesuwa się w stronę elastyczności
Najważniejsza zmiana dotyczy sposobu myślenia o rozwoju zawodowym. Coraz rzadziej trzeba czekać na moment, w którym można przeznaczyć kilka dni lub tygodni na naukę.
Kompetencje można rozwijać etapami.
Dziś może to być dwugodzinny webinar dotyczący zmian prawnych, za miesiąc jednodniowy warsztat z Excela, a kilka tygodni później krótki kurs dotyczący wykorzystania sztucznej inteligencji w pracy.
W ten sposób nauka coraz bardziej staje się stałym elementem życia zawodowego, a nie pojedynczym wydarzeniem organizowanym raz na kilka lat.
Czy to koniec wielodniowych kursów?
Nie. Wielodniowe kursy nadal będą potrzebne wszędzie tam, gdzie uczestnik musi zdobyć szeroką i uporządkowaną wiedzę.
Zmienia się jednak struktura rynku. Dane OECD pokazują, że osoby dorosłe już dziś w ogromnej większości uczestniczą w stosunkowo krótkich formach rozwoju związanych z pracą.
Największą wartością szkolenia coraz częściej nie jest więc jego długość, ale odpowiedź na pytanie: czy uczestnik po zakończeniu zajęć potrafi zrobić coś, czego wcześniej nie potrafił?
To właśnie konkretność, elastyczność i możliwość szybkiego wykorzystania wiedzy mogą w kolejnych latach decydować o wyborze szkolenia.
Być może przyszłość rozwoju zawodowego nie będzie polegała na coraz dłuższych kursach, ale na regularnym zdobywaniu niewielkich, dobrze dobranych porcji wiedzy. Jednego dnia może to być nowa funkcja programu, innego zmiana w przepisach, a jeszcze innego kompetencja potrzebna do awansu.
W takim modelu nauka nie kończy się wraz z uzyskaniem jednego certyfikatu. Staje się procesem trwającym przez całe życie zawodowe.
