Certyfikat po szkoleniu przez lata był prostym potwierdzeniem, że dana osoba uczestniczyła w kursie, warsztatach albo programie rozwojowym. Coraz częściej pojawia się jednak pytanie, czy sama informacja o ukończeniu szkolenia rzeczywiście wystarcza pracodawcy. Czy osoba, która spędziła osiem godzin na kursie Excela, faktycznie potrafi tworzyć tabele przestawne? Czy uczestnik szkolenia z AI umie wykorzystać sztuczną inteligencję do konkretnego zadania zawodowego?
Na te pytania próbują odpowiadać mikropoświadczenia. To rozwiązanie, które może w kolejnych latach coraz mocniej wpływać na rynek kursów, szkoleń i rozwoju zawodowego w Polsce.
Nie chodzi przy tym o kolejną nazwę dla zwykłego certyfikatu. Idea jest znacznie bardziej konkretna: zamiast potwierdzać wyłącznie udział w szkoleniu, mikropoświadczenie ma wskazywać, jaką umiejętność dana osoba rzeczywiście zdobyła i w jaki sposób została ona sprawdzona.
Co to jest mikropoświadczenie?
Mikropoświadczenie można najprościej określić jako potwierdzenie zdobycia stosunkowo niewielkiego, jasno określonego zestawu umiejętności lub efektów uczenia się.
Może ono dotyczyć kompetencji zdobytej podczas krótkiego kursu, szkolenia, warsztatów, zajęć na uczelni czy innej formy nauki. Kluczowe jest jednak to, że zdobyta umiejętność powinna zostać zweryfikowana według określonych kryteriów.
To właśnie odróżnia mikropoświadczenie od wielu tradycyjnych dokumentów wydawanych po kursach.
Wyobraźmy sobie dwa dokumenty.
Pierwszy zawiera informację:
„Uczestnik ukończył 8-godzinne szkolenie z programu Excel”.
Drugi potwierdza:
„Uczestnik potrafi przygotować tabelę przestawną, analizować dane z wykorzystaniem określonych funkcji oraz tworzyć raport na podstawie zestawu danych”.
Drugi dokument mówi pracodawcy zdecydowanie więcej. Nie pokazuje wyłącznie tego, że pracownik był na szkoleniu, ale wskazuje, co potrafi zrobić po jego zakończeniu.
Na tym właśnie opiera się idea mikropoświadczeń.
Kurs przestaje być najważniejszy. Najważniejsza staje się umiejętność
Tradycyjny rynek szkoleń przez wiele lat był mocno związany z liczbą godzin nauki.
W ofertach widzimy więc:
szkolenie 8-godzinne,
kurs 16-godzinny,
warsztaty dwudniowe,
kurs weekendowy,
program trwający trzy miesiące.
Tymczasem z punktu widzenia pracownika i jego przyszłego pracodawcy liczba godzin nie zawsze jest najważniejszą informacją.
Znacznie istotniejsze może być pytanie:
Co uczestnik po tych 8, 16 czy 40 godzinach rzeczywiście potrafi?
Mikropoświadczenia przesuwają więc uwagę z samego procesu nauki na jego rezultat.
W praktyce może to oznaczać, że organizator kursu będzie musiał znacznie precyzyjniej określić:
czego uczestnik się nauczy,
jakie umiejętności zdobędzie,
w jaki sposób będą one sprawdzane,
jakie kryteria trzeba spełnić,
czego dokładnie dotyczy wydane poświadczenie.
To może być ważna zmiana dla całej branży szkoleniowej.
Mikropoświadczenia w Polsce nie są już tylko pomysłem
W Polsce realizowany jest projekt „Mikropoświadczenia – pilotaż nowego rozwiązania wspierającego uczenie się przez całe życie”.
Jego celem jest stworzenie rozwiązań umożliwiających projektowanie, wydawanie, gromadzenie oraz prezentowanie mikropoświadczeń. Projekt obejmuje również przygotowanie standardów, rozwój narzędzi cyfrowych oraz sprawdzanie rozwiązania w praktyce.
Co ważne, pilotaż nie ogranicza się wyłącznie do uczelni.
W działania związane z mikropoświadczeniami mogą angażować się również:
firmy szkoleniowe,
pracodawcy,
organizacje branżowe,
instytucje edukacyjne,
uczelnie,
podmioty zajmujące się rekrutacją i rozwojem kompetencji.
Pierwsze organizacje już testowały wydawanie takich cyfrowych potwierdzeń. Oznacza to, że nie jest to wyłącznie koncepcja, która być może zostanie kiedyś wdrożona. System jest już rozwijany i sprawdzany na konkretnych przykładach.
Czym jest Odznaka+?
Jednym z ważnych elementów polskiego systemu jest Odznaka+.
To rozwiązanie pozwalające wydawać, gromadzić oraz udostępniać cyfrowe poświadczenia. Zamiast przechowywać kolejne papierowe certyfikaty lub pliki PDF w różnych folderach, uczestnik może tworzyć cyfrowe portfolio swoich osiągnięć.
W przyszłości może to mieć duże znaczenie podczas rekrutacji.
Kandydat zamiast przesyłać kilkanaście certyfikatów z przypadkowych kursów mógłby udostępnić zestaw konkretnych poświadczeń pokazujących jego kompetencje.
Przykładowo specjalista marketingu mógłby posiadać osobne mikropoświadczenia dotyczące:
Obszar | Przykładowa potwierdzona umiejętność |
|---|---|
AI | wykorzystanie narzędzi AI do określonych zadań zawodowych |
Analityka | interpretowanie danych i tworzenie raportów |
Excel | praca z tabelami przestawnymi i funkcjami analitycznymi |
Marketing | przygotowanie kampanii w konkretnym kanale |
Prezentacje | wizualizacja danych i przedstawienie wyników |
Automatyzacja | tworzenie prostych procesów automatyzujących pracę |
W efekcie zamiast jednego bardzo ogólnego certyfikatu powstaje profil konkretnych kompetencji.
Mikropoświadczenia można „układać” w większe zestawy
To prawdopodobnie jedna z najciekawszych cech tego rozwiązania.
Mikropoświadczenia mogą funkcjonować pojedynczo, ale mogą być również łączone.
Oznacza to możliwość rozwijania kompetencji etapami.
Pracownik nie musi od razu zapisywać się na półroczny program obejmujący kilkanaście różnych zagadnień. Może rozpocząć od krótkiego szkolenia odpowiadającego na aktualną potrzebę zawodową, zdobyć konkretną umiejętność, otrzymać jej potwierdzenie, a następnie rozwijać kolejne kompetencje.
Model może wyglądać następująco:
krótki kurs → sprawdzenie umiejętności → mikropoświadczenie → kolejny kurs → kolejna umiejętność → kolejne mikropoświadczenie.
Po pewnym czasie pracownik buduje własne portfolio kompetencji.
To szczególnie dobrze odpowiada współczesnemu rynkowi pracy, na którym technologie i wymagania zawodowe zmieniają się szybciej niż kiedyś.
Dlaczego mikropoświadczenia mogą być ważne dla rynku krótkich kursów?
Największy potencjał tego rozwiązania może dotyczyć właśnie krótszych form edukacji.
W wielu zawodach nie jest potrzebne ukończenie kolejnych kilkuletnich studiów, aby nauczyć się nowej umiejętności. Często pracownik potrzebuje kilkunastu godzin intensywnej nauki konkretnego zagadnienia.
Może chodzić o:
obsługę nowego programu,
wykorzystanie sztucznej inteligencji,
nowe przepisy,
zarządzanie projektami,
prowadzenie kampanii reklamowych,
analizę danych,
cyberbezpieczeństwo,
sprzedaż,
zarządzanie zespołem,
konkretne kompetencje techniczne.
Dzisiaj uczestnik po takim szkoleniu zwykle otrzymuje certyfikat ukończenia kursu.
W modelu mikropoświadczeń większe znaczenie może mieć sprawdzenie, czy rzeczywiście opanował daną kompetencję.
To potencjalnie zwiększa wartość krótkich kursów, ponieważ nawet kilkugodzinne szkolenie może prowadzić do uzyskania konkretnego i możliwego do zweryfikowania osiągnięcia.
Certyfikat ukończenia kursu a mikropoświadczenie
Różnicę najlepiej pokazuje proste zestawienie.
Tradycyjny certyfikat | Mikropoświadczenie |
|---|---|
często potwierdza uczestnictwo | potwierdza określoną umiejętność |
podaje nazwę szkolenia | opisuje efekty uczenia się |
może nie wymagać sprawdzianu | zakłada weryfikację osiągnięcia |
często funkcjonuje jako PDF | może być cyfrowe i łatwe do udostępnienia |
pokazuje, w czym uczestniczyła osoba | pokazuje, czego osoba się nauczyła |
znaczenie zależy głównie od organizatora | większy nacisk kładzie na kryteria i standard jakości |
Nie oznacza to oczywiście, że każdy tradycyjny certyfikat jest bezwartościowy. Renoma organizatora szkolenia, zakres programu czy sposób przeprowadzenia egzaminu nadal mogą mieć duże znaczenie.
Mikropoświadczenia mają jednak zwiększać przejrzystość informacji o kompetencjach.
Przykłady pojawiają się już w praktyce
Dobrym przykładem wykorzystania tego rozwiązania są mikropoświadczenia wydawane uczestnikom zajęć dotyczących pracy z AI.
W takim przypadku poświadczenie nie musi ograniczać się do informacji, że dana osoba uczestniczyła w warsztacie dotyczącym sztucznej inteligencji.
Może potwierdzać przykładowo umiejętność:
diagnozowania problemów związanych z wykorzystaniem AI,
projektowania sposobów współpracy człowieka z narzędziami AI,
stosowania konkretnych metod w praktyce zawodowej.
Różnica jest zasadnicza.
Sformułowanie „ukończyłem kurs AI” jest bardzo ogólne.
Sformułowanie „potrafię wykorzystywać określone narzędzia AI do rozwiązania konkretnych problemów biznesowych, a umiejętność została zweryfikowana” dostarcza znacznie więcej informacji.
Co mikropoświadczenia mogą zmienić dla firm szkoleniowych?
Jeżeli rozwiązanie będzie się rozwijać, może wpłynąć również na sposób przygotowywania ofert szkoleniowych.
Obecnie organizatorzy często konkurują ceną, liczbą godzin, doświadczeniem trenera czy zakresem programu.
W przyszłości dodatkowym elementem oferty może być możliwość uzyskania zweryfikowanego poświadczenia konkretnej kompetencji.
Oferta szkolenia mogłaby więc mówić nie tylko:
„Dwudniowe szkolenie z analizy danych”.
Znacznie mocniejszy komunikat brzmi:
„Po ukończeniu szkolenia i pozytywnej weryfikacji uczestnik otrzyma poświadczenie potwierdzające umiejętność przygotowywania określonego rodzaju analiz”.
W takim modelu firmy szkoleniowe będą musiały jeszcze dokładniej projektować efekty uczenia się.
Trener nie będzie odpowiadał jedynie na pytanie „czego nauczę podczas kursu?”, ale również:
„Jak sprawdzę, czy uczestnik rzeczywiście to potrafi?”
Możliwa zmiana w sposobie wybierania kursów
Mikropoświadczenia mogą również zmienić sposób, w jaki uczestnicy porównują szkolenia.
Dzisiaj często porównujemy:
cenę → czas trwania → program → trenera → formę szkolenia.
W przyszłości może pojawić się jeszcze jedno kryterium:
jaką konkretną kompetencję będę mógł potwierdzić po zakończeniu kursu?
To może sprawić, że część uczestników będzie częściej wybierać krótsze, bardzo wyspecjalizowane programy zamiast dużych, ogólnych kursów.
Nie oznacza to końca długich programów edukacyjnych. W wielu przypadkach będą one nadal najlepszym rozwiązaniem. Możliwe jednak, że rynek zacznie mocniej dzielić się na moduły pozwalające rozwijać dokładnie te kompetencje, których pracownik potrzebuje w danym momencie.
Czy mikropoświadczenia zastąpią tradycyjne certyfikaty?
Raczej nie w najbliższej przyszłości.
Znacznie bardziej prawdopodobne jest to, że oba rozwiązania będą funkcjonowały obok siebie.
Certyfikat ukończenia szkolenia nadal może być przydatnym dokumentem, szczególnie gdy potwierdza udział w dużym programie, kursie wymaganym przez pracodawcę albo szkoleniu regulowanym przepisami.
Mikropoświadczenia mogą natomiast zyskiwać znaczenie wszędzie tam, gdzie istotniejsze od samego uczestnictwa jest udowodnienie konkretnej umiejętności.
Szczególnie duży potencjał można dostrzec w takich obszarach jak:
IT,
sztuczna inteligencja,
analityka danych,
marketing cyfrowy,
cyberbezpieczeństwo,
zarządzanie projektami,
kompetencje biznesowe,
obsługa specjalistycznych narzędzi.
To dziedziny, w których wiedza szybko się zmienia, a pracownicy często muszą regularnie aktualizować swoje kompetencje.
Od kolekcjonowania certyfikatów do portfolio umiejętności
Przez lata popularnym sposobem prezentowania rozwoju zawodowego było wymienianie ukończonych kursów.
Kandydat wpisywał więc w CV:
„Excel – poziom zaawansowany”,
„Zarządzanie projektami”,
„AI w biznesie”,
„Marketing internetowy”.
Problem polega na tym, że takie informacje niewiele mówią o faktycznych kompetencjach.
Mikropoświadczenia mogą prowadzić do innego modelu.
Zamiast listy kursów pojawia się portfolio zweryfikowanych umiejętności.
To duża różnica zarówno dla pracownika, jak i dla rekrutera.
Pracownik może dokładniej pokazać, co potrafi. Pracodawca natomiast otrzymuje więcej informacji pozwalających ocenić przydatność konkretnej kompetencji.
Rynek pracy coraz bardziej potrzebuje krótkich form uczenia się
Popularność mikropoświadczeń nie jest przypadkowa.
Tempo zmian technologicznych sprawia, że coraz trudniej zakładać, iż wiedza zdobyta raz wystarczy na kilkanaście lat kariery zawodowej.
Pracownicy muszą regularnie uzupełniać kompetencje.
Jednego roku potrzebna może być znajomość nowego systemu analitycznego, kolejnego umiejętność wykorzystania AI, a później wiedza dotycząca automatyzacji czy nowych regulacji.
W takich warunkach uczenie się przez całe życie coraz częściej składa się z wielu krótszych etapów.
Mikropoświadczenia dobrze wpisują się w ten model.
Zamiast:
edukacja → dyplom → praca
coraz częściej mamy:
praca → kurs → nowa umiejętność → kolejny kurs → aktualizacja kompetencji → kolejna zmiana technologiczna → kolejne szkolenie.
Formalne potwierdzanie niewielkich osiągnięć może więc stać się naturalnym elementem współczesnego rynku edukacyjnego.
Czy warto już dziś interesować się mikropoświadczeniami?
Zdecydowanie tak.
Nie dlatego, że tradycyjne certyfikaty za chwilę znikną. Nic nie wskazuje na tak gwałtowną zmianę.
Warto jednak obserwować rozwój systemu, ponieważ jego założenia odpowiadają kilku bardzo silnym trendom jednocześnie:
krótszym formom nauki, rozwojowi kompetencji przez całe życie, cyfryzacji dokumentów, rosnącej potrzebie weryfikowania realnych umiejętności oraz coraz szybszym zmianom na rynku pracy.
Dla osób korzystających ze szkoleń oznacza to możliwość bardziej elastycznego budowania kompetencji.
Dla pracodawców – szansę na łatwiejsze ocenianie umiejętności kandydatów i pracowników.
Dla firm szkoleniowych – możliwość tworzenia ofert, w których wartością nie będzie już tylko samo uczestnictwo w kursie, ale również mierzalny i możliwy do potwierdzenia efekt szkolenia.
Mikropoświadczenia mogą zmienić sposób, w jaki myślimy o kursach
Być może za kilka lat pytanie:
„Jakie kursy ukończyłeś?”
nie będzie już najważniejsze.
Znacznie istotniejsze może stać się:
„Jakie umiejętności potrafisz potwierdzić?”
I właśnie dlatego mikropoświadczenia warto obserwować już teraz.
Nie muszą zastąpić tradycyjnych certyfikatów, dyplomów czy większych programów edukacyjnych. Mogą jednak wypełnić przestrzeń pomiędzy nimi, pozwalając dokumentować mniejsze, konkretnie zdefiniowane etapy rozwoju.
Jeżeli ten model się upowszechni, rynek kursów może stopniowo przejść od potwierdzania obecności na szkoleniu do potwierdzania rzeczywistych kompetencji.
A to byłaby znacznie większa zmiana niż zwykłe zastąpienie papierowego certyfikatu jego cyfrową wersją.
